Genetik Test

Genetik Test

Genetik testler, DNA’da bazen mutasyonlar veya varyantlar olarak adlandırılan değişiklikleri taramak için kullanılır. Tıbbın birçok alanında kullanılan genetik testler, bir kişinin veya aile üyesinin aldığı tıbbi bakımı değiştirebilir.

Yaklaşık 20 gebelikten birinde meydana gelen doğum kusurlarının şiddeti, minör anatomik anormalliklerden geniş genetik bozukluklara veya zeka geriliğine kadar değişkenlik göstermektedir. Bazı çiftlerin doğuştan kusurlu bir çocuğa sahip olma riski ortalamanın üzerindedir. Genetik tarama, bir popülasyonun hangi üyelerinin kalıtsal bir durum için yüksek risk altında olduğunu belirlemek için spesifik testlerin kullanılması anlamına gelir. Genetik testler ise kalıtsal bir hastalık için yüksek risk altında olduğundan şüphelenilen bir bireyin genetik durumunu karakterize etmek için spesifik testlerin kullanılmasıdır. Genetik tarama, yaşa bağlı veya ailesel genetik bozukluklar ve doğum kusurları açısından yüksek risk taşıyan çiftlerin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Genetik test, tüp bebek tedavisi öncesi göz önünde bulundurulması gereken önemli bir prosedürdür.

Bununla birlikte, hiçbir test tek başına, doğacak çocuktaki tüm kusurların riskini doğru bir şekilde tahmin edemeyebilir.  Örneğin çevresel ve toksik maruziyetlerle ilgili olanlar ve rastlantısal ve açıklanamayanlar gibi birçok doğum kusuru, genetik temelli değildir ve genetik tarama ile teşhis edilemeyebilir.

Preimplantasyon Genetik Test (PGT) Nedir?

PGT, embriyonun (döllenmiş yumurta) genetik yapısı hakkında bilgi sahibi olmak için biyopsi yapılarak embriyodan alınan bir veya daha fazla hücre grubuna genetik test yapılmasıdır. Laboratuar ortamında yapılır ve in vitro fertilizasyon (IVF) ile birlikte kullanılır. Biyopsiyle alınan hücrelere birtakım tekniklerle genetik inceleme yapılır.

Preimplantasyon Genetik Test 2 ana kategoriye ayrılır:

  • Preimplantasyon Genetik Tarama (PGS)
  • Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD)

Bununla birlikte, ASRM – American Society for Reproductive Medicine ve ESHRE -European Society of Human Reproduction and Embryology dahil üreme sağlığında önde gelen tıp dernekleri 2018’in sonunda bir araya gelerek dünyadaki doğurganlık uzmanları için  daha doğru bir şekilde ifade etmek ve terminolojiyi standartlaştırmak adına PGS ve PGD için yeni bir terminoloji yayınlamıştır.

Önceki İsim Yeni İsim
PGS (Preimplantasyon Genetik Tarama) PGT-A (Anöploidi-Anormal Kromozom Sayısı için Preimplantasyon Genetik Testi) 
PGD (Preimplantasyon Genetik Tanı) - Tek Gen Hastalıkları PGT-M (Monogenik Bozukluklar veya Tek Gen Hastalıkları için Preimplantasyon Genetik Testi) 
PGD (Preimplantasyon Genetik Tanı)- Kromozomlardaki Yeniden düzenlenmeler PGT-SR (Kromozomal Yapısal Yeniden Düzenlemeler için Preimplantasyon Genetik Testi)

Kaynak : https://www.coopergenomics.com/ (Tarih : 2018)

Preimplantasyon Genetik Test (PGT) hangi durumlarda yapılabilir?

PGT ile embriyolar rahme transfer edilmeden önce genetik mutasyon için test edilebilmekte ve kromozomal olarak normal yani sağlıklı olan embriyo seçilebilmektedir. Bu nedenle PGT, tüp bebek başarı şansını artırmakta ve sağlıklı bebek sahibi olma ihtimalini yükseltmektedir.

  • 35 yaş ve üstünde tüp bebek uygulaması yapılacak hastalar başta olmak üzere, isteğe bağlı olarak her yaş grubunda
  • Daha önce tekrarlayan düşükler ve tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında
  • Nedeni açıklanamayan infertilite durumlarında
  • Kromozom hastalık saptanmış gebelik ve çocuk öykülerinde
  • Eşlerden herhangi birinde sayısal veya yapısal kromozom bozukluğu taşıyıcılığında
  • Eşlerden birinde kalıtsal tek gen hastalığı (Akdeniz anemisi, Orak Hücre Anemisi, DMD, HLA, Kistik fibrozis, SMA gibi ) bulunması durumunda
  • Kalıtsal olarak eşlerden birinin tek gen hastalığı riski taşıması durumunda

PGT  uygulanabilmektedir.

Preimplantasyon Genetik Testinin (PGT) farklı türleri nelerdir?
  • Anormal kromozom sayısı için preimplantasyon genetik testi (PGT-A)
  • Monogenik bozukluklar veya tek gen kusurları için preimplantasyon genetik testi (PGT-M)
  • Kromozomal yapısal yeniden düzenlemeler için preimplantasyon genetik testi (PGT-SR).
PGT-A

Preimplantasyon Genetik Test – Anöploidi taraması (PGT-A); embriyoda sayısal ve yapısal kromozomal anomalileri (anöploidi) tespit etmek için kullanılmaktadır.

PGT-A, embriyoların doğru miktarda genetik materyale sahip olup olmadığını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Genetik materyal, kromozom adı verilen yapıların içinde bulunur ve kromozomlar eksik veya fazla olduğunda, uygunsuz gelişim ve işlevlere yol açabilir. Anöploidi embriyolar olarak bilinen yanlış miktarda genetik materyale sahip embriyolar genellikle düşükle sonuçlanır veya genetik bozukluğu olan bir çocuğun doğumuna yol açar. Bu nedenle PGT-A’nın en büyük avantajı, başarılı ve sağlıklı bir hamilelikle sonuçlanma olasılığı daha yüksek olan embriyoları tespit etmektir.

PGT-A testi, Down sendromu, Klinifelter sendromu ve Turner Sendromu gibi hastalıkları tespit etmekte kullanılan bir testtir.

Kıbrıs Tüp Bebek Hastanesi olarak FISH yöntemi ile 5 farklı PGT-A testi sunuyoruz:
1 PGT-A 5 kromozom (13, 16, 18, 21, 22 ya da 13, 18, 21, X, Y)
2 PGT-A 7 kromozom (13, 16, 18, 21, 22, X, Y)
3 PGT-A 9 kromozom (13, 15, 16, 17, 18, 21, 22, X, Y)
4 PGT-A Yapısal kromozom anomalileri için PGT-A
5 PGT-A X kromozom anomalileri için PGT-A (ilgili cinsiyete bağlı bozukluklar)
PGT – M

Ebeveynlerden birinin veya her ikisinin aile geçmişindeki genetik bozukluklar, bir çocuğun genetik mutasyonla doğma olasılığını artırabilir. PGT-M (Monogenik Bozukluklar veya Tek Gen Hastalıkları için Preimplantasyon Genetik Testi), ebeveynlerden birinin (veya her ikisinin) taşıdığı bilinen spesifik gen mutasyonlarını analiz eder.

PGT-M, Huntington hastalığı ve erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı dahil yaygın bozuklukları ; orak hücre anemisi, kistik fibroz, Tay-Sachs hastalığı, BRCA mutasyonları gibi kansere yatkınlık genleri ve fokal dermal hipoplazi gibi durumları araştırır. Bu yaygın bozukluklar bölgelere göre değişebilir.

PGT – SR

PGT-SR (Kromozomal Yapısal Yeniden Düzenlemeler için Preimplantasyon Genetik Testi); dengesiz kromozom yeniden düzenlemelerini tespit etmek için kullanılır. Bilinen bir yapısal yeniden düzenlemeye sahip hastaların, doğru miktarda kromozomal materyale sahip olmayan embriyolar üretme riski daha yüksektir. Etkilenen embriyoların canlı doğumla sonuçlanma olasılığı daha düşüktür. Bu sorunları olan hastalar sıklıkla tekrarlayan düşükler yaşarlar.

Farklı tekniklerle genetik testler nasıl uygulanır?

Genetik yapısı hakkında bilgi sahibi olunmak istenen embriyodan laboratuvar ortamında biyopsi yapılarak bir veya daha fazla hücre grubu alınır ve alınan bu hücre grubuna genetik test uygulanır.

Genetik test, farklı teknikler kullanılarak farklı aşamalarda yapılabilir. Teknikler, Floresan In Situ Hibridizasyonu (FISH), Yeni Nesil Dizilemeyi (NGS), Komparatif Genomik Hibridizasyon (CGH) içerir.

Floresan In Situ Hibridizasyonu (FISH)

Floresan In Situ Hibridizasyonu (FISH), bir kromozom üzerinde belirli bir DNA dizisini tespit etmek ve yerleştirmek için kullanılan bir laboratuvar tekniğidir.

FISH teknolojisi, 23 kromozomdan 13, 15, 16, 17, 18, 21, 22, X, Y gibi kromozomlardaki yaygın anormallikleri keşfetmek için kullanılabilir.

FISH tekniği aynı zamanda cinsiyet belirlemede kullanılan yöntemlerden biridir.

Yeni Nesil Dizileme (NGS)

Yeni Nesil Dizileme (NGS), yaklaşık 2015’ten beri tüp bebek uygulamalarında embriyoları test etmek için giderek daha fazla kullanılan daha yeni bir teknolojidir. NGS, aCGH’ye kıyasla daha küçük segmental değişiklikleri tespit etmede daha iyi görünmektedir. Kısmi anöploidi ve küçük dengesiz translokasyonları tespit etmede de daha iyidir. Mozaikliğin Yeni Nesil Dizileme kullanılarak keşfedilmesi muhtemelen daha olasıdır.

Array Komparatif Genomik Hibridizasyon (aCGH)

Array Komperatif Genomik Hibridizasyon yani aCGH, embriyoların transfer edilmeden önce kapsamlı gen taramasının gerçekleştirilmesi, böylece uygun embriyoların seçilmesi için başvurulan bir teknolojidir.

Mikrodizi CGH ile embriyodaki gerçek DNA, binlerce spesifik genetik belirteç kullanılarak bilinen bir normal DNA örneğiyle karşılaştırılır.

aCGH yöntemi ile kromozomal hastalıkların ve dengesizliklerin tespiti için tüm genomun hızlıca taranması mümkün hale gelmiştir.

aCGH yöntemi sayesinde tüm kromozomlar (23 kromozom) incelenmekte ve transfer için en sağlıklı embriyonun seçilmesi sağlanmaktadır.

Hastanemizde en sık uygulanan genetik testlerin fiyatları şu şekildedir:
PGT-A; 5 kromozom (13, 16, 18, 21, 22 or 13, 18, 21, X, Y) 2000 EUR
PGT-A; 7 kromozom (13, 16, 18, 21, 22, X, Y) 2500 EUR
PGT-A; 9 kromozom (13, 15, 16, 17, 18, 21, 22, X, Y) 2750 EUR
PGT-A;  Yapısal kromozom anomalileri için Bizimle iletişime geçiniz.
PGT-A; X kromozom anomalileri için (ilgili cinsiyete bağlı bozukluklar) Bizimle iletişime geçiniz.
PGT-M; Tek Gen* 4000 EUR
NGS 400 EUR (embryo başına)
ACGH Bizimle iletişime geçiniz.

*Hastanemizde hem yaygın olarak bilinen genetik bozukluklar hem de nadiren bilinen genetik bozukluklar için tek gen testleri uygulanmaktadır.